NieuwsWetenschap

Microscoop

Epidemioloog Loes Hollestein en dermatoloog Marlies Wakkee, beiden werkzaam bij de afdeling Dermatologie van het Erasmus MC Kanker Instituut, hebben samen meer dan een miljoen euro subsidie gekregen voor essentieel onderzoek naar plaveiselcelcarcinoom en melanoom. Hun doel is om zoveel mogelijk gegevens over de huidtumoren te verzamelen om daarmee beter per patiënt te kunnen voorspellen hoeveel risico er hij of zij heeft op uitzaaiingen. 

Sterfgevallen

Melanoom is de gevaarlijkste soort huidkanker: per jaar 7000 nieuwe patiënten en 800 sterfgevallen omdat melanoom van alle huidkankers het vaakst uitzaait. Het plaveiselcelcarcinoom wordt jaarlijks bij 14.000 patiënten gevonden, en dat aantal stijgt met 5 procent per jaar. Het plaveiselcelcarcinoom eist jaarlijks iets minder dan 100 dodelijke slachtoffers. 

Risicofacoren melanoom

Mensen die zijn behandeld voor een dun melanoom gaan met ontslag: 'Ze krijgen instructies hoe ze zelf hun huid in de gaten moeten houden, en hoeven niet meer terug te komen bij de dokter.' vertelt Hollestein. Toch ontstaan bij sommige van deze patiënten op termijn uitzaaiingen. ‘Je wilt dus aanvullende informatie over die melanomen. Zijn er, los van de dikte en de zweervorming, risicofactoren te vinden die het ontstaan van die uitzaaiingen voorspellen?’

Monitoren plaveiselcelcarcinoom

Over de risico’s op uitzaaiing bij het plaveiselcelcarcinoom is nog maar weinig bekend, zegt Wakkee. ‘Daarom blijven álle patiënten vijf jaar onder controle. Niet alleen om te monitoren of de tumor is uitgezaaid, maar ook om te zien of er een plaveiselcelcarcinoom op een andere plek ontstaat. Dat zijn jaarlijks onvoorstelbaar veel consulten. Je zou graag per patiënt een goede voorspelling willen maken of die monitoring nodig is. Ook wil je voorspellen of het wegsnijden van het plaveiselcelcarcinoom voldoende is, of dat je bijvoorbeeld aanvullend moet bestralen.’ 

Tumorblokjes

Om deze vraagstukken op te lossen gaan ze gebruik maken van data van de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) en het Pathologisch Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief (PALGA). Er zijn hier van iedere patiënt nog tumorblokjes opgeslagen. ‘We kunnen de tumorblokjes onderzoeken van patiënten die 10 jaar of zelfs langer geleden huidkanker hebben gekregen. Én we kunnen kijken of, en zo ja wanneer, zij uitzaaiingen of nieuwe tumoren hebben gekregen.’

Op deze manier zijn al  twee grote groepen van ongeveer 200 patiënten geselecteerd bij wie een ongevaarlijk geacht plaveiselcelcarcinoom of melanoom in de loop van de jaren erna toch is uitgezaaid. ‘We gaan die tumorblokjes vergelijken met de tumorblokjes van patiënten bij wie de tumor niet is uitgezaaid. We hopen daaruit kenmerken en patronen te destilleren die ons kunnen helpen bij het opstellen van de voorspelmodellen.’

Toekomst

Uiteindelijk zullen de resultaten van dit onderzoek er mogelijk toe leiden dat de arts aan de hand van een checklist een patiënt met een gerust hart met ontslag kan sturen, óf juist onder zijn/haar hoede te houden. Daarnaast kan er beter bepaald worden wie er een agressievere behandeling nodig heeft, óf wie je deze agressieve behandeling juist kunt besparen. 

Lees hier meer over dit onderzoek dat gefinancieerd wordt door KWF en Health Holland.